Zalipie znów rozkwita! Ruszył 62. konkurs "Malowana Chata"

Jak podkreśla Urszula Gieroń, etnografka z Muzeum Etnograficznego w Tarnowie, zalipiańskie malowidła to unikat na skalę europejską. Ta żywa i pielęgnowana od pokoleń tradycja przetrwała do dziś i nadal zachwyca swoją formą, skalą i różnorodnością.

– Malatury są przepiękne – mówi jurorka. – Pojawiają się na różnych powierzchniach, a emocje towarzyszące konkursowi są ogromne. Co ważne, uczestniczą w nim zarówno dzieci, jak i seniorki malujące od dziesięcioleci.

Uczestniczki konkursu z powodzeniem łączą tradycyjne techniki malarskie z nowoczesną architekturą. Ozdabiają nie tylko drewniane chaty z bielonymi ścianami, ale także współczesne domy. Całość uzupełniają rozległe, starannie pielęgnowane ogrody kwiatowe, tworząc iście bajkowy krajobraz.

Do tegorocznej edycji zgłosiło się około 100 twórczyń ludowych. Konkurs ma na celu podtrzymywanie ludowej tradycji zdobienia ścian oraz dokumentowanie i archiwizowanie tej wyjątkowej twórczości. Jury przez dwa dni odwiedza gospodarstwa, oceniając nowe malatury, jak i te historyczne.

Pod uwagę brane są m.in.:

• kunszt wykonania,
• zgodność z tradycją,
• kompozycja i kolorystyka.

Rozkwit zamiast zaniku

Jak podkreślają jurorzy, choć sztuka ta ma już ponad sto lat, dziś przeżywa renesans. Artystki nie tylko pielęgnują dawne motywy, ale również tworzą nowe – rozwijają techniki malarskie i eksperymentują z formami plastycznymi, zachowując przy tym szacunek dla przeszłości.

Konkurs odbywa się corocznie od 1965 roku, a jego początki sięgają 1948 r. Od 1976 r. organizatorem jest Muzeum Okręgowe w Tarnowie (od 2024 r. przemianowane na Muzeum Ziemi Tarnowskiej) we współpracy z Domem Malarek w Zalipiu.

Korzenie tradycji sięgają końca XIX wieku. Wówczas kobiety zdobiły ściany kuchni wapiennymi plamami zwanymi "packami", tworząc geometryczne wzory. Z czasem ewoluowały one w roślinne motywy kwiatowe, a nawet zoomorficzne, np. ptaki. Wzory te często inspirowano powiślańskim haftem ludowym.

Wyniki 62. edycji konkursu zostaną ogłoszone w niedzielę 22 czerwca podczas barwnego festynu w Domu Malarek. Nagrody – zgodnie z tradycją – otrzymają wszyscy uczestnicy. Wydarzeniu towarzyszyć będą:

• warsztaty plastyczne,
• zabawy taneczne,
• atrakcje rodzinne.

Zalipie znane na całym świecie

Choć konkurs ma charakter regionalny, malowane gospodarstwa z Zalipia są znane daleko poza granicami Polski. W 2023 roku ta wyjątkowa tradycja została wpisana na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego, co jeszcze bardziej podkreśla jej wartość i wyjątkowość.