Zajazd z Łobżenicy otwarty w skansenie w Osieku nad Notecią

O godzinie 12.00 w Osieku nad Notecią symbolicznie otwarto drzwi nowego obiektu. W uroczystości wzięli udział Marek Woźniak, marszałek województwa wielkopolskiego, oraz Ziemowit Niedźwiecki, dyrektor Muzeum Okręgowego im. Stanisława Staszica w Pile. Zajazd stanął wśród chat i zagród skansenu.

Pierwowzór pochodził z przełomu XVIII i XIX wieku i był jedynym tego typu zachowanym obiektem w północnej Wielkopolsce. Przez lata budynek niszczał w wyniku niewłaściwej eksploatacji, a kolejne remonty odbierały mu dawny charakter. W końcu stracił historyczny autentyzm i nie nadawał się do przeniesienia.

Zajazd w Łobżenicy, położonej kilkadziesiąt kilometrów od skansenu, nie wyjechał więc do Osieka w częściach. Muzealnicy i architekci przygotowali nowy projekt techniczno-budowlany, a stary budynek posłużył za wzór. Dyrektor Niedźwiecki przypomniał, że obiekt w Łobżenicy został po wojnie wyburzony, a w latach 70. odbudowany w nieco innej formie.

Nowy zajazd wiernie powtarza układ pierwowzoru. Jak mówił dyrektor muzeum: "My tutaj odtwarzamy w tym zajeździe charakterystyczny dla tamtego obiektu układ litery U z otwartym dziedzińcem". Dziedziniec otwiera się na pozostałą część skansenu, więc przy dobrej pogodzie wydarzenia mogą wylewać się z budynku na zewnątrz.

Muzeum w Osieku to typowy skansen: wieś w układzie owalnicy, w której stoją drewniane budynki z terenu Puszczy Noteckiej, Krajny i Pałuk. Do tej pory kojarzył się głównie z sezonem, od majówki po pożegnanie lata. Grupy zorganizowane przyjeżdżały przez cały rok, ale brakowało im miejsca do pracy.

Zajazd ma to zmienić. Dyrektor Niedźwiecki wymienił, co znajdzie się w środku: "W obiekcie będą pracownie, będzie sala multimedialna, będzie nawet kawiarnia, która przez sam ten fakt w sobie pomoże nam od tego momentu funkcjonować już całorocznie". Głównymi odbiorcami oferty pozostaną dzieci i młodzież.

Marszałek Marek Woźniak wskazał trzy powody, dla których inwestycja ma sens. Pierwszy to odtworzenie zajazdu w formie bliskiej pierwotnej, bo budynek był jeszcze przed planowanym przeniesieniem przebudowywany. Drugi to dopełnienie skansenowskiej narracji. "Często takie wsie miały również zajazd, więc to, że on tutaj będzie, myślę, że to spowoduje, że ta opowieść będzie taka całościowa", mówił marszałek.

Trzeci powód to nowa przestrzeń muzeum: do ekspozycji, warsztatów i prac technicznych, a dla gości także kawiarenka. Marszałek mówił też o najmłodszych odwiedzających: "Trudno im sobie wyobrazić, jak wyglądało kiedyś życie. I to jest taka podstawa edukacji, żeby pokazać korzenie". Zdaniem marszałka dzieci z miast często nie rozpoznają nawet zwierząt domowych.

Rekonstrukcję sfinansowano z budżetu Samorządu Województwa Wielkopolskiego, w ramach Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2022-2026. Wartość prac przekroczyła 18 mln zł. Dyrektor Niedźwiecki podkreślił, że muzeum nie udźwignęłoby takiej inwestycji samo: "Muzeum samodzielnie lub z jakiegokolwiek programu nie byłoby w stanie oddać tego typu obiektu, a dzięki zrozumieniu i wsparciu naszego organizatora wspólnymi siłami udaje się to, jak się okazuje, dokonać".

Marszałek dodał do tej kwoty kolejne wydatki w skansenie: "Inwestycja nie mała, bo to jest 18 milionów złotych, plus jeszcze trzeba dodać dwie chaty, w tym jedna organistówka, to jest dodatkowo 2 miliony 600, więc ponad 20 milionów złotych zainwestowanych tutaj". Dodał, że liczy na konkretne efekty.

Muzeum Kultury Ludowej w Osieku nad Notecią jest częścią Muzeum Okręgowego w Pile, instytucji kultury Samorządu Województwa Wielkopolskiego.