"Kruszek i Kruszka" w Pile: spektakl o wojnie, który mówi do dzieci bez krzyku

Historia opowiada o dwóch zaprzyjaźnionych rodzinach, matkach i ich dzieciach, chłopcu i dziewczynce, których beztroski świat burzy nadejście wojny. Między domami wyrasta kolczasty żywopłot, symbol granicy wznoszonej między ludźmi, narodami i przyjaciółmi. Twórcy pokazują konflikt z perspektywy dziecka, dla którego wojna to nie polityka, lecz nagła utrata bliskich.

W spektaklu pada zdanie będące jego moralnym rdzeniem, wypowiedziane przez ojca do syna: "Wojna nigdy nie umiera, mój mały Kruszku. Tylko od czasu do czasu zasypia. I kiedy śpi, trzeba bardzo uważać, żeby jej nie zbudzić".

Inscenizacja opiera się na teatrze cieni oraz barwnych formach inspirowanych witrażami, które budują obrazy kruche i ulotne. Ważną rolę odgrywają też lalki zaprojektowane przez Kaję Gawrońską, a wykonane przez Aleksandrę i Marka Gawrońskich z Teatru Na Strychu. Na scenie wystąpili Monika Bykowska, Rozalia Bykowska, Franciszek Woźniczka i Lidia Woźniczka, a za oprawę muzyczną odpowiadał Jacek Hałas, za scenografię i światło Karol Bykowski.

Spektakl, trwający około 40 minut, nie rekonstruuje konkretnej wojny, dzięki czemu jego przesłanie staje się uniwersalne. Twórcy nie epatują przemocą i nie odbierają widzom nadziei, pokazując, że nawet w podzielonym świecie możliwe są pamięć i pragnienie ponownego spotkania. Przedstawienie adresowane jest do dzieci od ósmego roku życia oraz dorosłych.

Inspiracją była książka "Kruszek i Jagusia" (fr. "Flon-Flon et Musette") autorstwa pochodzącej z Polski artystki publikującej pod imieniem Elzbieta, wydana we Francji w 1993 roku. Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.