W tym artykule:
Pierwszy sygnał ostrzegawczy: zapach i wygląd kapelusza
Kapelusz borowika szatańskiego jest szarawy lub szarooliwkowy i osiąga nawet 25-30 centymetrów średnicy. Starsze okazy wydzielają charakterystyczny, nieprzyjemny zapach, przypominający zgniłą cebulę lub padlinę. To już pierwszy sygnał ostrzegawczy, którego u prawdziwka nie znajdziemy, ten pachnie łagodnie i orzechowo, nawet w dużych rozmiarach.
Pory i miąższ, które sinieją
Najbardziej charakterystyczna różnica kryje się pod kapeluszem i wewnątrz miąższu. U borowika szatańskiego pory są żółte, a wraz z wiekiem grzyba stają się pomarańczowe lub czerwone. Po przecięciu lub uciśnięciu miąższ wyraźnie sinieje, przybierając niebieski odcień. Prawdziwek takiej reakcji nie wykazuje, jego miąższ pozostaje biały niezależnie od nacisku palca czy noża.
Trzon i miejsce występowania
Trzon to kolejny element, na który warto zwrócić uwagę. U borowika szatańskiego jest gruby, baryłkowaty, w kolorze czerwonym lub purpurowym, pokryty gęstą siateczką. Trzon prawdziwka bywa jasnobeżowy lub brązowy, z delikatną, jasną siateczką w górnej części. Grzyb ten rośnie głównie w lasach liściastych, najczęściej pod dębami, bukami i grabami, na glebach wapiennych i nasłonecznionych stanowiskach.
Objawy zatrucia
Objawy zatrucia pojawiają się zwykle po około dwóch godzinach od spożycia, choć mogą wystąpić i wcześniej. Najczęściej są to silne nudności, gwałtowne wymioty i biegunka, a także skurcze mięśni oraz wzmożone pragnienie. W cięższych przypadkach dochodzi do spadku ciśnienia i zapaści. Toksyczność grzyba nie znika po ugotowaniu ani po żadnej innej obróbce termicznej.
Co robić w razie podejrzenia zatrucia
W razie podejrzenia zatrucia liczy się szybka reakcja. Główny Inspektorat Sanitarny zaleca natychmiastowy kontakt z numerem alarmowym 112 lub 999. Można próbować sprowokować wymioty, ale nie wolno podawać choremu mleka ani alkoholu, ponieważ przyspieszają one wchłanianie toksyn do krwiobiegu. Do lekarza powinny zgłosić się wszystkie osoby, które jadły ten sam posiłek, nawet bez objawów.
Grzyb rzadki i chroniony
Borowik szatański w Polsce występuje rzadko, a jego stanowiska są nieliczne, co dodatkowo utrudnia rozpoznanie zagrożenia przez mniej doświadczonych grzybiarzy. Gatunek objęty jest ochroną i figuruje na Czerwonej Liście grzybów wielkoowocnikowych zagrożonych wymarciem, więc jego zrywanie jest niewskazane niezależnie od celu, a w niektórych przypadkach może być karalne.
Złota zasada grzybiarza
Sanepid przypomina prostą zasadę: do koszyka trafiają wyłącznie grzyby, co do których nie ma żadnych wątpliwości. W razie niepewności warto skorzystać z bezpłatnej pomocy grzyboznawcy lub klasyfikatora grzybów, dostępnej w stacjach sanitarno-epidemiologicznych w całej Polsce. Szczególną ostrożność powinny zachować rodziny z małymi dziećmi, seniorzy oraz kobiety w ciąży.
