Niewielkie otarcie może początkowo nie wzbudzać niepokoju. Przy uszkodzeniu nerwów chory słabiej odczuwa ból, więc łatwo przeoczyć uraz i nadal obciążać uszkodzone miejsce. Jeśli dodatkowo krew nie dociera prawidłowo do tkanek, gojenie staje się trudniejsze. Dlatego leczenie stopy cukrzycowej zaczyna się od ustalenia, co utrudnia zamknięcie rany.
Leczenie stopy cukrzycowej zaczyna się od diagnozy
Lekarz ocenia ranę, ukrwienie kończyny i ewentualne zakażenie. W zależności od stanu pacjenta potrzebne mogą być oczyszczenie rany z martwych tkanek, leczenie infekcji oraz zabieg poprawiający dopływ krwi. Równolegle trzeba zadbać o kontrolę cukrzycy. Takie postępowanie wymaga współpracy specjalistów, a nie tylko kolejnych zmian opatrunku.
– Musimy przede wszystkim wiedzieć, dlaczego rana się nie goi i w którym momencie potrzebna jest interwencja chirurgiczna – mówi dr n. med. Przemysław Lipiński, prezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran, w informacji prasowej zapowiadającej poznańskie warsztaty.
Odciążenie stopy daje ranie szansę
Każdy krok może ponownie uciskać miejsce owrzodzenia. Dlatego jednym z najważniejszych elementów terapii jest odciążenie. Przy określonych ranach na podeszwie przodostopia lub śródstopia, związanych z uszkodzeniem nerwów, wytyczne IWGDF wskazują jako pierwszy wybór odpowiednio dobrany opatrunek gipsowy albo ortezę sięgającą pod kolano, której pacjent sam nie zdejmuje.
Takie rozwiązanie wymaga kwalifikacji i kontroli personelu medycznego. Zakażenie, niedokrwienie czy trudności z tolerowaniem urządzenia mogą zmienić sposób postępowania. Zwykły wygodny but nie zastępuje specjalistycznego odciążenia podczas leczenia aktywnego owrzodzenia.
Tlen, podciśnienie i specjalistyczne opatrunki
Do metod wspomagających należy miejscowa terapia tlenowa, czyli dostarczanie tlenu bezpośrednio w okolice rany. Standardy Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego na 2026 rok omawiają badania potwierdzające jej przydatność w gojeniu przewlekłych owrzodzeń. To uzupełnienie kompleksowego leczenia, dobierane do sytuacji pacjenta.
Inną metodą jest terapia podciśnieniowa, wykorzystująca szczelny opatrunek połączony z urządzeniem wytwarzającym podciśnienie. Wytyczne IWGDF dopuszczają ją jako wsparcie gojenia ran pooperacyjnych u osób z cukrzycą. Nie zalecają natomiast stosowania jej w celu gojenia owrzodzeń, które nie są ranami pooperacyjnymi.
U wybranych pacjentów można rozważyć również opatrunki z oktasiarczanem sacharozy. Dotyczy to niezakażonych owrzodzeń związanych z neuropatią i niedokrwieniem, gdy prawidłowe leczenie, obejmujące odciążenie, przez co najmniej dwa tygodnie nie przyniosło wystarczającej poprawy.
Wśród dodatkowych możliwości są także preparaty pochodzenia łożyskowego oraz specjalny opatrunek wytwarzany z własnej krwi pacjenta, zawierający leukocyty, płytki krwi i fibrynę. Zalecenia dotyczą ich wykorzystania są warunkowe. Podobnie tlenoterapia w komorze hiperbarycznej może być rozważana przy wybranych ranach niedokrwiennych, kiedy standardowe leczenie zawodzi. Żadna z tych metod nie gwarantuje wygojenia.
Antybiotyk tylko wtedy, gdy są wskazania
Samo występowanie rany nie oznacza, że potrzebny jest antybiotyk. Wytyczne IWGDF/IDSA odradzają podawanie go na niezakażone owrzodzenie wyłącznie po to, by przyspieszyć gojenie lub zapobiec infekcji. Gdy zakażenie wystąpi, lekarz dobiera leczenie do jego ciężkości i wyników badań. Ciężkie przypadki mogą wymagać hospitalizacji oraz pilnej interwencji chirurgicznej.
Osoba z cukrzycą powinna pilnie zgłosić nową otwartą ranę stopy, niewyjaśniony obrzęk, zaczerwienienie lub wyraźne ocieplenie skóry. Nie należy czekać na ból, bo zaburzenia czucia mogą osłabiać ten sygnał ostrzegawczy.
Eksperci spotkają się w Poznaniu
Praktycznemu leczeniu cukrzycowej choroby stóp będą poświęcone Warsztaty Dobrej Praktyki Leczenia Ran, organizowane przez PTLR 17 października 2026 roku w hotelu Ilonn przy ul. Szarych Szeregów 16 w Poznaniu. Program obejmuje m.in. oczyszczanie ran, postępowanie przy infekcji, leczenie miejscowe i wsparcie żywieniowe.
Rejestracja rozpocznie się o godz. 8.00, a zajęcia o 8.30. Wydarzenie jest skierowane do personelu medycznego, w tym opiekunów medycznych. To szkolenie zawodowe, a nie konsultacje dla pacjentów. Szczegóły znajdują się na stronie warsztatów PTLR.
