Jabłka krajeńskie pod ochroną Unii Europejskiej

Komisja Europejska oficjalnie zarejestrowała "jabłka krajeńskie" jako produkt posiadający Chronione Oznaczenie Geograficzne, w skrócie ChOG. Oznacza to, że pod tą nazwą mogą być sprzedawane wyłącznie owoce spełniające szczegółowe wymagania jakościowe i pochodzące z wyznaczonego obszaru południowej Krajny.

Dla lokalnych sadowników jest to nie tylko prestiż, ale również konkretna ochrona przed podszywaniem się pod regionalną markę. Nazwy "jabłka krajeńskie" nie będzie można swobodnie umieszczać na opakowaniach owoców wyprodukowanych w innych częściach kraju czy Europy.

Obszar objęty ochroną rozciąga się przez południową część Krajny, na terenie województw wielkopolskiego i kujawsko-pomorskiego.

W naszym regionie "jabłka krajeńskie" mogą pochodzić z sadów zlokalizowanych w Pile oraz gminach: Białośliwie, Kaczory, Łobżenica, Miasteczko Krajeńskie, Szydłowo, Ujście, Wysoka i Wyrzysk. Po stronie kujawsko-pomorskiej wskazano natomiast gminy Sicienko, Koronowo, Mrocza, Sadki i Nakło nad Notecią.

To ważna wiadomość szczególnie dla północnej Wielkopolski, gdzie sadownictwo od dziesięcioleci stanowi istotną część lokalnego rolnictwa. Unijna rejestracja może dodatkowo wypromować Kraj­nę jako region kojarzony z owocami wysokiej jakości.

Pod chronioną nazwą mogą być sprzedawane wyłącznie świeże jabłka deserowe klasy I. Ochrona obejmuje odmiany Gala, Golden Delicious, Jonagold, Szampion oraz ich sporty, czyli naturalnie powstałe odmiany różniące się między innymi wybarwieniem owoców.

Jabłka muszą być uprawiane, zbierane, przechowywane i pakowane na wyznaczonym obszarze. Produkcja powinna odbywać się zgodnie z wymaganiami systemów jakości i bezpieczeństwa żywności, takich jak Integrowana Produkcja lub GLOBALG.A.P.

Takie rozwiązanie ma zapewnić możliwość prześledzenia drogi produktu – od konkretnego sadu aż do opakowania znajdującego się na sklepowej półce.

Co wyróżnia jabłka z Krajny? Według dokumentacji przedstawionej Komisji Europejskiej owoce mają wyższą zawartość cukrów i większą jędrność niż te same odmiany uprawiane w innych regionach Polski.

Wpływają na to przede wszystkim lokalne warunki naturalne: stosunkowo duża liczba słonecznych dni, umiarkowane opady, długi okres wegetacyjny oraz zróżnicowane gleby bogate w składniki mineralne. Duże różnice temperatur pomiędzy dniem i nocą sprzyjają natomiast wybarwianiu się owoców oraz gromadzeniu cukrów.

Znaczenie ma również ukształtowanie terenu. Łagodne wzniesienia i dobra ekspozycja sadów na słońce ułatwiają dojrzewanie owoców, a naturalna cyrkulacja powietrza poprawia warunki ich uprawy.

W efekcie jabłka krajeńskie mają być soczyste, aromatyczne, dobrze wybarwione i zachowywać charakterystyczną, chrupiącą konsystencję.

Historia profesjonalnego sadownictwa na południowej Krajnie sięga lat 30. XX wieku. Pierwsze sady zakładali rolnicy w Pobórce Wielkiej. Znacznie szybszy rozwój produkcji nastąpił pod koniec lat 50., a w latach 90. zaczęto budować pierwsze nowoczesne komory chłodnicze i wprowadzać nowe rozwiązania technologiczne.

Z biegiem lat sadownictwo stało się jednym z elementów lokalnej tożsamości. Symbolem tej tradycji jest między innymi organizowane od wielu lat Święto Kwitnącej Jabłoni w Pobórce Wielkiej.

W sierpniu 2025 roku jabłka krajeńskie zostały wpisane na krajową Listę Produktów Tradycyjnych. Niespełna rok później uzyskały znacznie szerszą, unijną ochronę.

"Jabłka krajeńskie" są 50. polskim produktem wpisanym do unijnego systemu ochrony nazw produktów rolnych i środków spożywczych.

Chronione Oznaczenie Geograficzne informuje konsumenta, że jakość, renoma lub inne cechy produktu są związane z konkretnym miejscem jego pochodzenia. Jednocześnie chroni producentów przed nieuczciwą konkurencją i wykorzystywaniem rozpoznawalnej nazwy przez firmy, które nie przestrzegają zatwierdzonej specyfikacji.

Dla południowej Krajny może to oznaczać większą rozpoznawalność, nowe możliwości promocji oraz silniejszą pozycję lokalnych gospodarstw na rynku krajowym i zagranicznym.

Od teraz jabłko wyprodukowane w sadzie pod Piłą, Wyrzyskiem, Wysoką czy Białośliwiem może być nie tylko smacznym owocem. Może być także oficjalnie chronionym symbolem całego regionu.