Connect with us

Zdrowie

Ergonomia i organizacja pracy zdalnej – znaczenie dla zdrowia pracowników

Published

on

Zgodnie z Kodeksem pracy praca zdalna to wykonywanie obowiązków w całości lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą, w tym w miejscu zamieszkania pracownika, w szczególności z wykorzystaniem środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Możliwość wykonywania pracy w formie zdalnej zależy więc od rodzaju pracy, ogólnej infrastruktury technicznej, warunków lokalowych, a także od kompetencji cyfrowych pracownika.

Popularność pracy zdalnej w Polsce zmieniała się w czasie. Przed epidemią COVID-19 praca zdalna (definiowana jako telepraca) spostrzegana była jako przywilej, w epidemii stała się w wielu przypadkach przymusem, a obecnie wydaje się być świadomym wyborem.

Analizy dotyczące aktywności ekonomicznej ludności Polski wskazują, że w drugim kwartale 2023 r. ok. 14% (2 366 tys.) wszystkich osób pracujących wykonywało, zwykle lub czasami, swoją pracę w domu, natomiast w formie pracy zdalnej (bez uwzględnienia miejsca jej wykonywania) swoje obowiązki zawodowe wykonywało zwykle lub czasami 7,4% (1 246 tys.) pracowników. Rozpowszechnienie pracy zdalnej zależy m.in. od wieku pracowników: pracę w tej formie zwykle lub czasami świadczyło 9,6% pracujących w wieku 35–44 lat i tylko 3,1% pracujących w wieku 55–64 lat.

Advertisement

Kodeks pracy określa wymagania, jakie muszą być spełnione, aby praca mogła być wykonywana w formie zdalnej, oraz precyzuje obowiązki pracownika i pracodawcy w tym zakresie. Z analizy zawodów, w których praca zdalna jest najbardziej popularna (informacja i komunikacja, działalność finansowa i ubezpieczeniowa, działalność profesjonalna, naukowa i techniczna), wynika, że jest to praca umysłowa, a najczęściej używanym do pracy narzędziem jest komputer i inne urządzenia elektroniczne (głównie laptop) do komunikowania się na odległość. Kwestie organizacji pracy przy monitorach ekranowych reguluje Dyrektywa Rady z dnia 29 maja 1990 r. w sprawie minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia przy pracy z urządzeniami wyposażonymi w monitory ekranowe (Dyrektywa 90/270/EWG) oraz Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 18 października 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz.U. 2023, poz. 2367).

Efektywna praca z wykorzystaniem komputera/laptopa wymaga, poza umiejętnościami, dobrego stanowiska pracy (zgodnego z zasadami ergonomii) i przestrzegania wytycznych co do czasu pracy i przerw. Należy podkreślić, że zgodnie z § 8 art. 67 (31) Kodeksu pracy pracownik organizuje stanowisko pracy zdalnej, uwzględniając wymagania ergonomii, natomiast pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikowi wykonującemu pracę zdalną materiały i narzędzia pracy (w tym urządzenia techniczne) oraz szkolenia i pomoc techniczną niezbędne do jej wykonywania (§ 1 art. 67 (24)). Kluczowe znaczenie ma więc świadomość zarówno pracodawców, profesjonalistów zajmujących się zdrowiem pracowników, jak i samych pracowników odnośnie znaczenia dla ich zdrowia poprawnego przygotowania biura domowego oraz posiadanie odpowiedniej wiedzy w tym zakresie.

Niezależnie od miejsca, gdzie wykorzystywany jest komputer/laptop, stanowisko pracy powinno być zgodne z zasadami ergonomii: wyposażone w odpowiednio wyregulowany stół (biurko) umożliwiający właściwe ustawienie monitora, klawiatury i myszy (jeżeli jest taka konieczność), krzesło o regulowanej wysokości siedziska z oparciem i podłokietnikami oraz w razie potrzeby uchwyt na dokumenty i podnóżek. Poprawnie zorganizowane stanowisko pracy (wyposażenie i sposób rozmieszczenia jego elementów) nie może nadmiernie obciążać układu mięśniowo-szkieletowego i/lub wzroku podczas pracy oraz stanowić źródła zagrożenia dla pracownika.

Obecnie laptopy, które w zamiarze konstruktorów powstały jako urządzenia przeznaczone do doraźnego użytkowania, wykorzystywane są powszechnie nawet do całodziennej pracy. Warunkiem ergonomicznego stanowiska pracy, w którym wykorzystywany jest laptop, jest wyposażenie go w dodatkową standardową klawiaturę i mysz oraz stacjonarny monitor ekranowy lub podstawkę w celu uniesienia ekranu do takiej wysokości, by jego górna krawędź znajdowała się na poziomie oczu. Jedynie laptopy z przekątną ekranu ok. 17’’ wydają się na tyle duże, że po ustawieniu na biurku/stole wysokość, na jakiej znajduje się górna krawędź ekranu, można uznać za prawidłową. Trzeba jednak mieć na uwadze to, że wszystkie laptopy mają stosunkowo małą klawiaturę, a dodatkowo w czasie pracy wykorzystuje się panel dotykowy (touchpad), co stwarza obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego. Dlatego bezpieczniej i wygodniej jest umieścić laptop na podstawce i dołączyć do niego zewnętrzną klawiaturę oraz mysz. Jeżeli ekran laptopa ma mniej niż 15”, wskazane jest także podłączenie dodatkowego monitora. Takie rozwiązanie jest też zalecane zawsze wtedy, gdy laptop jest wykorzystywany w długotrwałej pracy. Zbyt mały/lub niepoprawnie ustawiony monitor będzie powodował przyjmowanie nieprawidłowej postawy ciała i w konsekwencji dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego. Należy tu także podkreślić obciążenie narządu wzroku, w tym m.in. związane z nieprzerwaną pracą z bliskiej odległości oraz wysychanie przedniej powierzchni oka.

Advertisement

Pracując zdalnie, trzeba skrupulatnie kontrolować czas pracy i skutecznie nim zarządzać. Jeżeli jest to możliwe, należy łączyć przemiennie pracę przy komputerze/laptopie z wykonywaniem zadań niezwiązanych z obsługą monitorów ekranowych. Racjonalny tryb pracy z komputerem/laptopem wymaga stosowania przerw – zgodnie z ww. rozporządzeniem, w przypadku pracy z monitorami ekranowymi pracownik powinien mieć zapewnioną 5-minutową przerwę wliczaną do czasu pracy. Przy pracy zdalnej ustalenie harmonogramu przerw, ich częstotliwości i długości, zależy od decyzji osoby, która ją wykonuje. Dlatego bardzo ważne jest, aby pracownik był świadomy znaczenia przerw w kontekście m.in. zapobiegania rozwojowi zmęczenia, zmniejszenia obciążenia statycznego układu ruchu oraz ograniczenia zmęczenia narządu wzroku. Aby przerwy w pracy przynosiły korzyści zdrowotne, muszą przebiegać bez użytkowania komputera/laptopa – korzystne będzie więc wykonywanie ćwiczeń fizycznych, spacer po mieszkaniu połączony z patrzeniem w dal.

Należy podkreślić, że praca z komputerem do późnych godzin wieczornych oraz odwlekanie pory udawania się na spoczynek również nie sprzyjają zdrowiu. Krótsza jest wówczas spontaniczna długość snu, a nieprzespana dobrze noc pogarsza czujność, spowalnia sprawność procesów myślowych, obniża zdolności psychomotoryczne oraz zwiększa częstość popełniania błędów w następnym dniu. Z tym wiąże się kolejny problem, jakim jest ekspozycja na światło niebieskie z ekranów urządzeń elektronicznych: przesuwa ona fazę rytmu dobowego, zmniejsza uczucie senności, pogarsza jakość i długość snu. Do dobrych zwyczajów nie należy ponadto przedłużanie snu w dni wolne – różnice między harmonogramami aktywności/snu w dni pracy i w dni wolne prowadzą do powstania długu czasowego, czyli sytuacji podobnej do powstającej po zmianie stref czasowych w podróży na zachód. Takie zakłócenie ma natychmiastowe konsekwencje zdrowotne, m.in. wzrost poziomu hormonów stresu i spoczynkowej częstości skurczów serca. U osób, u których taka sytuacja powtarza się często, obserwuje się obniżenie poziomu HDL cholesterolu, wyraźne podwyższenie poziomu trójglicerydów oraz insulinooporność z natężeniem objawów tym wyraźniejszym, im większe było weekendowe odchylenie od normalnego rytmu snu.

Podsumowując, należy podkreślić, że najważniejszymi czynnikami decydującymi o obciążeniu układu mięśniowo-szkieletowego i narządu wzroku oraz wpływającymi na ogólny stan zdrowia i samopoczucie pracowników podczas pracy zdalnej są właściwa aranżacja stanowiska pracy (zgodnie z zasadami ergonomii) oraz organizacja pracy (ograniczenie czasu pracy przy komputerze/laptopie, stosowanie systematycznych, aktywnych przerw w pracy, jeśli to możliwe, wykonywanie naprzemiennie czynności z wykorzystaniem urządzeń nowych technologii i bez nich).

Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi w ramach Centrum Konsultacyjnego zaprasza do skorzystania z bezpłatnych konsultacji ekspertów w zakresie fizjologii pracy i ergonomii, promocji zdrowia oraz specjalistów medycyny pracy. Szczegółowy wykaz tematów konsultacji, zasady ich udzielania, a także formularz rejestracyjny dostępne są na stronie internetowej projektu http://www.pracanazdrowie.pl

Advertisement

Warto śledzić stronę internetową https://pracanazdrowie.pl oraz https://www.imp.lodz.pl, gdzie na bieżąco publikowane są wszystkie materiały edukacyjne, narzędzia oraz zaproszenia na wydarzenia organizowane przez Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi.

Magdalena Janc, Kinga Polańska, Teresa Makowiec-Dąbrowska

Zakład Środowiskowych i Zawodowych Zagrożeń Zdrowia

Źródło informacji: Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Zdrowie

Lekarze przypominają o profilaktyce w światowym miesiącu świadomości raka jelita grubego

Published

on

By

fot. PAP

Rokowanie w przypadku raka jelita grubego zależy głównie od stopnia zaawansowania choroby – mówi dr Dariusz Lupa ze Szpitala Miejskiego nr 4 w Gliwicach. Wskazuje, że akcje typu “Blue March” są potrzebne, by przypomnieć, jak można dbać o zdrowie. Marzec jest miesiącem świadomości raka jelita grubego.

Specjaliści podkreślają, że badania kontrolne dają szansę na wczesne wykrycie wielu chorób i ich wyleczenie. Jednym z takich badań jest kolonoskopia, która pozwala wykryć raka jelita grubego.

 

“Gorzej, jeśli wstyd i lęk biorą górę. Nie badamy się, bo zawsze znajdzie się coś ważniejszego do zrobienia. To +efekt strusia+, czyli wsadzanie głowy w piasek i unikanie konfrontacji z rzeczywistością” – powiedział PAP dr Dariusz Lupa.

Advertisement

 

Statystycznie zdecydowana większość pacjentów przeżywa pięć lat po leczeniu, gdy zmiana została u nich wcześnie zdiagnozowana. Jeśli diagnoza pojawi się zbyt późno i guz przekracza już ścianę jelita, to odsetek przeżyć drastycznie spada.

 

“Kolonoskopia jest w tej chwili mało przerażającym badaniem. Można ją wykonywać bez tak zwanego znieczulenia, ale też w analgosedacji (płytkiego znieczulenia – PAP) i wtedy pacjent ma zdecydowanie wyższy komfort, bo praktycznie jest to bezbólowe” – dodał dr Lupa.

Advertisement

 

Na badania profilaktyczne jelita grubego można dostać się powyżej 50. roku życia bez skierowania w różnych ośrodkach w całej Polsce.

 

“Czynnikami zwiększającymi ryzyko zachorowania na raka jelita grubego są predyspozycje genetyczne, fatalna dieta bogata w produkty wysokoprzetworzone, a uboga w błonnik, warzywa i owoce, otyłość, palenie papierosów, picie alkoholu, brak aktywności fizycznej, nieswoiste choroby zapalne jelit” – wyliczył lekarz.

Advertisement

 

Jak podkreślił, akcje typu “Blue March” są potrzebne, aby przypomnieć ludziom, jak ważne jest ich zdrowie oraz uświadomić ich, jak o nie zadbać.

 

“Każdego roku w Polsce diagnozę słyszy ponad 19 tysięcy osób. Nowotwory jelita grubego są trzecią najczęstszą przyczyną zgonów na choroby nowotworowe wśród kobiet oraz drugą wśród mężczyzn” -powiedział dr Lupa. Przypomniał, że rak jelita grubego może początkowo rozwijać się nie dając dotkliwych dla pacjenta objawów, dlatego ważne są profilaktyka i działania na rzecz wczesnego wychwytywania zmian w obrębie jelita. (PAP)

Advertisement

Continue Reading

Wiadomości

Zakup sprzętu dla szpitala w Pile wartości ponad 2 mln zł

Published

on

By

Szpital Specjalistyczny w Pile wzbogacił się o kolejny specjalistyczny sprzęt, który trafił na różne oddziały. To m.in. aparaty USG, mobilny aparat RTG, czy biopsja mammotomiczna. Szpital pozyskał także ważne urządzenie do laboratorium mikrobiologicznego od fundacji Jurka Owsiaka.

Szpital Specjalistyczny w Pile konsekwentnie się rozwija, a jednym z wyznaczników jest wyposażenie w nowoczesny sprzęt, który regularnie trafia do placówki.

– Nowy sprzęt świadczy o tym, że szpital się modernizuje i rozwija. Przybywa także kadry lekarskiej, w ostatnim czasie to kilkadziesiąt etatów. Szykujemy nowe otwarcie szpitala na potrzeby przyszłego wydziału lekarskiego w Pile. Zależy nam aby poziom wyposażenia i leczenia spełniał jego wymagania, a studenci mogli tu otrzymywać praktyczną wiedzę – mówi Eligiusz Komarowski, starosta pilski.

Dzięki wsparciu Marszałka Województwa Wielkopolskiego szpital wzbogacił się o nowoczesne aparaty USG cyfrowe z bardzo wysoką jakością obrazu na oddział ginekologiczny i do pracowni radiologii, o łącznej wartości ponad 500 tys. zł. Dzięki PZU kolejny aparat RTG trafił na chirurgię.

Advertisement

Na oddział laryngologii zakupiono z kolei niezwykle potrzebny laser holmowy, też najwyższej generacji, wartości pól mln zł, który służy do zabiegów chirurgicznych i endoskopowych.

Niezwykle ważnym sprzętem, potrzebnym do diagnostyki leżących pacjentów, był zakup mobilnego aparatu RTG wartości 500 tys. zł, dzięki któremu można wykonać badanie przy łóżku pacjenta. Do szpitala zakupiono także 4 aparaty do hemodializy. Z funduszy unijnych kupiono jeszcze urządzenie do biopsji mammotomicznej, służącej do diagnostyki i usuwania łagodnych zmian nowotworowych piersi, bez konieczności cięcia chirurgicznego.

Szpital otrzymał także bardzo potrzebne urządzenie od fundacji Jurka Owsiaka do laboratorium mikrobiologicznego, dzięki któremu możliwe jest szybkie wykonanie badania na rodzaj bakterii i zastosować u pacjenta leczenie odpowiednim antybiotykiem. W przypadku zakażenia organizmu liczy się czas, a urządzenie to pomaga skrócić diagnozę, np. do 3 minut, kiedy wcześniej trwało to dobę. Drugie urządzenie pomaga w określeniu lekowrażliwości i skraca diagnostykę do 8 godzin. Wartość sprzętu prawie to ok. 1 mln zł.

– Sprzęt otrzymaliśmy dzięki dobrej współpracy z różnymi partnerami. Ma on wpływy na podniesie jakości diagnostyki i leczenia, żeby w niedalekiej przyszłości byly one w naszym szpitalu na poziomie klinicznym – podsumowuje Wojciech Szafrański, dyrektor szpitala.

Advertisement
Continue Reading

Advertisement
Advertisement