W drewnianym kościele w Dębnie Podhalańskim nakręcono ślub Janosika i Maryny. Filmowa historia jest dobrym powodem, by tu zajrzeć, ale największe zaskoczenie czeka za drzwiami świątyni: malowidła sprzed ponad pięciu stuleci, gotycki ołtarz i krzyż starszy od obecnego budynku.
Ślub, który pamiętają widzowie
Janosik i Maryna stoją przed ołtarzem, a wokół nich rozciąga się wnętrze, którego nie trzeba było budować na potrzeby zdjęć. Scenę ich ślubu nakręcono w kościele św. Michała Archanioła w Dębnie Podhalańskim. To ciekawostka, od której łatwo zacząć zwiedzanie: wejść do środka i odnaleźć miejsce znane z ekranu. Oficjalny portal turystyczny Małopolski wskazuje, że chodzi o scenę ze serialu "Janosik".
Trzeba jednak oderwać wzrok od ołtarza i rozejrzeć się po całym wnętrzu. Ściany i strop pokrywają gęste wzory: pasy ornamentów, rośliny, figury i zwierzęta. Przy niewielkich oknach łatwo coś przeoczyć. Warto dać oczom chwilę, a potem spojrzeć także w górę.
Świątynia, która niemal nie zmieniła wyglądu
O kościele w Dębnie wspomniano już w dokumencie z 1335 roku, lecz budynek, który oglądamy dzisiaj, wzniesiono w drugiej połowie XV wieku. Początkowo nie miał wieży. Dobudowano ją w 1601 roku, później pojawiły się też zadaszone podcienia, zwane sobotami. Mimo tych dodatków świątynia zachowała swój średniowieczny charakter. Jej główne części zbudowano z drewna jodłowego i modrzewiowego; belki połączono drewnianymi kołkami.
To nie jest zabytek znany wyłącznie miłośnikom Podhala. W 2003 roku kościół w Dębnie znalazł się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO wraz z pięcioma innymi drewnianymi kościołami południowej Małopolski. Na jednym z załączonych zdjęć widać dokument potwierdzający ten wpis.
Co jest tu najcenniejsze?
Przede wszystkim polichromia z przełomu XV i XVI wieku. Dawni malarze nanosili wzory na drewno za pomocą szablonów. Badacze rozróżnili w dekoracji 77 motywów. Malowidła nie są pojedynczą ozdobą nad ołtarzem — otaczają zwiedzającego niemal z każdej strony. Ich bogactwo widać również na załączonym zdjęciu wnętrza.
W ołtarzu głównym stoi tryptyk z początku XVI wieku. W jego centralnej części przedstawiono Matkę Bożą z Dzieciątkiem, św. Michała Archanioła i św. Katarzynę Aleksandryjską. Wyżej, na belce oddzielającej nawę od prezbiterium, znajduje się krucyfiks datowany na około 1380 rok. Prawdopodobnie pochodzi jeszcze z wcześniejszego kościoła stojącego w tym miejscu. To niezwykła myśl: część wyposażenia pamięta czasy sprzed budowy świątyni, w której oglądamy ją dzisiaj.
W Dębnie można więc przyjechać śladem serialowego Janosika, a wyjść z zupełnie innym wspomnieniem. Wystarczy stanąć przed ołtarzem, przyjrzeć się wzorom na ścianach i uświadomić sobie, ile pokoleń widziało je przed nami.
Przed wyjazdem: parafia podaje, że zwiedzanie odbywa się od maja do października. W deszczowe dni wejście może być ograniczone lub niemożliwe — wilgoć zagraża zabytkowym malowidłom. Aktualne godziny najlepiej sprawdzić na stronie parafii.
