Piła świętuje 175 lat kolei. Wielkie uroczystości już w ten weekend

Już od 24 do 27 lipca 2026 roku Piła przeżywać będzie wyjątkowy jubileusz. 175 lat temu, dokładnie 27 lipca 1851 roku, na stację przyjechał pierwszy pociąg, otwierając linię kolejową Krzyż - Bydgoszcz. Wśród pasażerów honorowych znalazł się sam król pruski Wilhelm IV. To wydarzenie rozpoczęło kolejowy rozdział w historii miasta, który trwa do dziś.

Organizatorami uroczystości są lokalne stowarzyszenia zaangażowane w ochronę dziedzictwa kolejowego regionu: Towarzystwo Miłośników Miasta Piły, Stowarzyszenie Koło Miłośników Kolei oraz Muzeum Kolei w Pile działające przy Stowarzyszeniu Inicjatyw Społecznych EFFATA. Do organizacji dołączyły także pilskie struktury NSZZ Solidarność, w tym środowisko emerytowanych kolejarzy, oraz Katolickie Stowarzyszenie Kolejarzy w Pile.

Jubileusz nie jest przypadkowy. Rok 2026 to także 100. rocznica powstania Polskich Kolei Państwowych, a Sejm RP uchwałą z 26 września 2025 roku ustanowił go Rokiem Polskiej Kolei. Piła, jako jeden z historycznie ważniejszych węzłów kolejowych regionu, wpisuje się w te ogólnopolskie obchody własnym, lokalnym programem.

Głównym miejscem uroczystości będzie odrestaurowany, zabytkowy dworzec kolejowy w Pile oraz mieszczące się przy nim, wciąż powstające Muzeum Kolei. W programie znalazły się między innymi:

• przyjazd pociągu specjalnego relacji Krzyż Wielkopolski - Piła,
• spacery z przewodnikiem po historycznym budynku dworca,
• konferencja poświęcona historii kolei oraz zabytkom kolejowym Piły i regionu,
• otwarcie okolicznościowej wystawy pamiątek i materiałów archiwalnych z pilskiego węzła kolejowego,
• występ orkiestry i dodatkowe atrakcje towarzyszące jubileuszowi.

Dworzec, który pamięta XIX wiek

Obecny budynek dworca w Pile powstał w latach 1871-1874, gdy z uwagi na budowę linii przez Chojnice do Tczewa konieczna była rozbudowa stacji w węzeł kolejowy. Pierwszy, wcześniejszy dworzec, znany dziś jedynie z akwareli Eduarda Gaertnera, stał bliżej rzeki Gwdy i nie zachował się do naszych czasów.

Kolejne linie dochodziły do Piły sukcesywnie: do Złotowa w 1871 roku, do Poznania i Szczecinka w 1879, do Wałcza w 1881 oraz do Czarnkowa w 1913. Efektem tej rozbudowy jest imponujący zespół obiektów kolejowych, który 7 lipca 2010 roku został wpisany do rejestru zabytków. Znalazły się w nim między innymi okrągła lokomotywownia z 1872-1874 roku, zabytkowa wieża wodna, tunele łączące perony oraz budynki dawnych nastawni.

Uroczystości to również okazja do przypomnienia o trwających staraniach o utworzenie w Pile Muzeum - Izby Pamięci Węzła Kolejowego, planowanego w budynku dawnej poczty na peronie pierwszym. Organizatorzy chcą, by placówka stała się miejscem spotkań międzypokoleniowych, dokumentowania historii regionalnej kolei oraz prezentacji pamiątek przekazywanych przez byłych pracowników PKP i ich rodziny.

Jak podkreślają pomysłodawcy, mimo bogatej, 175-letniej historii, węzeł pilski wciąż nie doczekał się miejsca, w którym mieszkańcy mogliby poznać jego dzieje. Powstające muzeum ma tę lukę wypełnić.